📉 ارز دیجیتال چیست؟ راهنمای کامل برای ورود به دنیای رمز ارزها

ارز دیجیتال چیست؟ در این مقاله جامع با مفهوم رمزارز، تفاوت کوین و توکن، بلاکچین، ویژگی‌های ارز دیجیتال و تاریخچه آن آشنا می‌شوید. راهنمای کامل برای تازه‌واردان به دنیای رمزارزها.

📈 ارز دیجیتال چیست؟

ارز دیجیتال که به آن رمز ارز نیز گفته می‌شود، نوعی از ارز یا پول است که در بستر دیجیتال قرار گرفته است و به صورت مجازی در دسترس مخاطبان جهانی قرار دارد. این نوع از پول، با استفاده از رمزنگاری‌های بسیار پیچیده نرم افزاری ایجاد شده‌اند که از امنیت بسیار بالایی برخوردار هستند و ویژگی‌هایی دارند که سبب شده‌ است استفاده از آن‌ها در سطح جهانی به شکلی گسترده مشاهده شود. به علت رمزنگاری شدن ارزهای دیجیتال، به آن‌ها رمز ارز نیز گفته می‌شود. ارز دیجیتال یا همان پول الکترونیکی، دارای ویژگی‌های خاصی است که سبب شده‌ است استفاده از آن در سراسر جهان به شکلی قابل توجه گسترش پیدا کند. از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های ارز دیجیتال، غیر متمرکز بودن آن است که در ادامه درباره آن توضیحات بیشتری ارائه خواهد شد

📖تاریخچه ارز دیجیتال

برای شناخت هر چه بهتر ارزهای دیجیتال، بهتر است که ابتدا درباره تاریخچه به وجود آمدن این ارزها در بستر مجازی و سیستم اطلاع داشته باشیم. در ابتدا، ارزهای دیجیتال به شکلی که امروزه شناخته شده‌اند، مورد استفاده قرار نمی‌گرفتند. نخستین بار در دهه 90 میلادی، سیستم‌های بانکداری آمریکا برای انتقال ارز بین شعبه‌های مختلف، از داده‌های کامپیوتری رمزگذاری شده استفاده می‌کردند. این رمزنگاری‌ها، به عنوان نخستین ارزهای دیجیتال شناخته می‌شوند که در بستر سیستم‌های بانکی جابجا می‌شدند. با گذشت زمان، سرویس‌های دیگری در فضای مجازی عمومی ایجاد شدند که یکی از کلیدی‌ترین آن‌ها، ارزی به اسم لیبرتی رزرو بود. ارز لیبرتی رزرو به منظور تبدیل ارز‌های فیزیکی مانند دلار به ارز دیجیتال و معامله آن با کارمزد کمتر مورد استفاده قرار می‌گرفت.
استفاده از ارز‌های دیجیتال به عنوان راهی برای فرار مالیاتی، سبب شد که دولت‌ها مخالف فعالیت آن‌ها باشند که در نهایت باعث تعطیل شدن مراکز ارائه دهنده این ارزها شد. به این ترتیب، می‌توان نتیجه گرفت که نخستین ارزهای دیجیتال، به صورت متمرکز فعالیت می‌کردند و استفاده از آن‌ها تحت نظر مراکز خاصی صورت می‌گرفت. امّا در سال 2009 با معرفی شدن ارز دیجیتالی به نام بیت کوین، تمام نظرات درباره ارز دیجیتال تغییر پیدا کرد. به عبارت دیگر، بیت کوین اولین ارز دیجیتالی بود که به صورت غیر متمرکز در بستر دیجیتالی ایجاد شد و دارای ویژگی‌هایی بود که امنیت بسیار بالایی را برای کاربران این ارز ایجاد کرده بود. به این ترتیب، بیت کوین به سرعت در جهان محبوب شد و تا امروزه به عنوان مهم‌ترین ارز دیجیتال شناخته می‌شود.
پس از معرفی شدن بیت کوین و گسترش استفاده از این ارز در سطح جهان، ارز‌های دیجیتال دیگری نیز که به عنوان زیر مجموعه رمزگذاری بیت کوین شناخته می‌شوند، در بستر مجازی پدیدار شدند. به عبارت دیگر، بسیاری از ارزهای دیجیتالی که امروزه موجود هستند، برگرفته شده از شبکه رمزنگاری شده بیت کوین هستند. البته لازم به ذکر است که شبکه‌های دیگری نیز پس از شهرت بیت کوین ایجاد شدند که الگوریتم‌هایی جدا از رمزنگاری بیت کوین داشتند. به عنوان مثال، ارز دیجیتال «ریپل» از جمله پول‌های الکترونیکی است که شبکه‌ای جدا از بیت کوین دارد. نکته مهم در مورد شبکه‌های مختلف ارزهای دیجیتال که امروزه موجود هستند، این است که امروزه تمام آن‌ها از سیستمی به نام بلاکچین استفاده می‌کنند که در ادامه این سیستم را نیز معرفی خواهیم کرد.

🪙 انواع ارز دیجیتال

با توجه به گفته‌های قبل، ارز‌های دیجیتال انواع گوناگونی دارند، امّا به طور کلی، آن‌ها را به دو دسته تقسیم می‌کنند. دسته اول، دسته‌ای بنیادی از ارزهای دیجیتال یا همان پول‌های الکترونیکی هستند که زیرمجموعه ارز بیت کوین هستند. همانطور که قبل‌تر به آن اشاره کردیم، بسیاری از ارز‌های دیجیتال موجود در بستر مجازی مانند «لایت کوین» یا «نیم کوین» به عنوان زیرمجموعه بیت کوین شناخته می‌شوند و رمزنگاری آن‌ها، تغییری در رمزنگاری خود بیت کوین است. به عبارت دیگر، این رمز ارزها در شبکه بیت کوین هستند. به این دسته از ارزهای دیجیتال، آلت کوین گفته می‌شود. آلت کوین‌ها تا حدودی به الگوریتم بیت کوین وابستگی دارند و حتی در برخی از نمونه‌ها، تغییرات قیمتی آن‌ها با تغییرات قیمت بیت کوین رابطه‌ای کاملاً مستقیم دارد.
دسته دوم ارز‌های دیجیتال، با نام توکن‌ها شناخته می‌شوند که آن‌ها نیز نقاط مشترک بسیار زیادی با دسته اوّل دارند، امّا در شبکه‌ای جدا از شبکه بیتکوین فعال هستند. لازم به ذکر است که برخی از ارز‌های دیجیتال مانند «اتریوم»، با اینکه دارای شبکه‌ای جدا از شبکه بزرگ بیت کوین هستند، امّا با این وجود الگوریتم رمزنگاری آن‌ها بر اساس الگوریتم اولیه بیت کوین ایجاد شده است. از مهم‌ترین توکن‌های فعّال در بستر دیجیتال می‌توان به «اتریوم» و «ریپل» اشاره کرد. توکن‌ها خودشان دسته‌بندی‌های گسترده‌ای دارند که در جهات مختلفی مورد استفاده کاربران قرار می‌گیرند. توکن‌های اجتماعی، توکن‌های اوراق بهادار، توکن‌های کاربردی و... از جمله این دسته‌بندی‌ها هستند که از نظر کاربرد با یکدیگر تفاوت دارند.
همانطور که به آن اشاره شد، ارز های دیجیتال دارای دو نوع اصلی آلت کوین‌ها و توکن‌ها هستند. با وجود اینکه دو دسته ذکر شده با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند، امّا بسیاری از توکن‌ها، آلت کوین نیز به حساب می‌آیند و دسته آلت کوین، گستردگی بسیار بیشتری دارد. به همین دلیل ممکن است برای برخی سؤال باشد که تفاوت مهم میان این دو دسته در چیست؟ با توجه به گفته‌های قبلی، این دو دسته از شبکه‌های متفاوتی استفاده می‌کنند و با این وجود که هر دو دسته از سیستم بلاکچین استفاده می‌کنند، امّا هر شبکه سیستم بلاکچین مربوط به خود را دارد. سیستم بلاکچین مربوط به شبکه بیت کوین، به عنوان بلاکچین بومی شناخته می‌شود و سیستم‌های بلاکچین دیگر نیز با وجود اینکه در شبکه‌های متفاوتی فعالیت می‌کنند، امّا در ذخیره ارزها از بلاکچین بومی استفاده می‌کنند.

❓ بلاکچین چیست؟

برای آشنایی هر چه بهتر با ارز دیجیتال، نیاز است که با سیستم بلاکچین نیز آشنایی کافی داشته باشید. به بیان ساده، سیستم بلاکچین نوع خاصی از سیستم دیجیتالی است که ارز‌های دیجیتال و دارایی‌های اکانت افراد در آن ذخیره می‌شوند. سیستم بلاکچین اطلاعات مربوط به تراکنش‌های پول الکترونیکی را به صورت ستونی ذخیره می‌کند و همین امر سبب می‌شود دسترسی به اطلاعات ذخیره شده توسط بلاکچین بسیار دشوار و حتی غیر ممکن باشد. بلاکچین امنیت بسیار بالایی دارد و هنگامی که اطلاعات مربوط به یک ارز دیجیتال در آن ذخیره شوند، دیگر امکان تغییر آن اطلاعات وجود نخواهد داشت. از سمت دیگر، استفاده از بلاکچین باعث می‌شود که ارز‌های دیجیتال به صورت غیر متمرکز مدیریت شوند.
سیستم بلاکچین، یک سیستم بسیار پیچیده است که با استفاده از الگوریتمی با عنوان الگوریتم اجماع فعالیت می‌کند و به صورت توزیع شده مدیریت می‌شود. سیستم‌های پرقدرتی که در مراکز مختلفی قرار گرفته‌اند، با استفاده از الگوریتم اجماع به یکدیگر متصل شده‌اند و نام هر یک از این سیستم‌ها، نود نام دارند. نود‌ها و ارتباط بین آن‌ها، بلاکچین را تشکیل می‌دهد. هنگام ایجاد یک درخواست تراکنش مربوط به ارز دیجیتال، سیستم‌های نود به کار می‌افتند و بر اساس الگوریتم‌های اجماع از جمله اثبات کار و اثبات سهام، تراکنش درخواست شده را تأیید می‌کنند یا اینکه تأیید نمی‌کنند. تأیید شدن یا نشدن تراکنش‌ها توسط نودها بر اساس نظر اکثریت نود‌ها مشخص می‌شود. به عبارت دیگر، بعضی از نود‌ها ممکن است تراکنش را تأیید کنند امّا بعضی دیگر تراکنش را رد کنند، امّا در صورتی که تعداد نود‌های تأیید کننده بیشتر باشد، تراکنش ارز دیجیتال صورت می‌گیرد.

🔍 ویژگی‌های ارز دیجیتال

ارز دیجیتال دارای ویژگی‌های بسیار زیادی است که این ویژگی‌ها سبب شده‌اند استفاده از ارز‌های دیجیتال به شکل گسترده‌ای مشاهده شود. این ویژگی‌ها به علت استفاده شبکه‌های ارز دیجیتال از بلاکچین و الگوریتم‌های بسیار پیچیده ایجاد شده است. حتی بسیاری از شرکت‌ها برای انجام برخی از تراکنش‌های مهم، از ارزهای دیجیتال استفاده می‌کنند و استفاده از ارزهای دیجیتال را نسبت به ارزهای دولتی را در اولویت قرار می‌دهند. اولین ارزهای دیجیتال به صورت متمرکز فعالیت داشتند، امّا با معرفی شدن بیت کوین در سال 2009 میلادی، ارزهای دیجیتال اهمیتی بیش از پیش پیدا کردند و سیستم جدید مدیریت این ارزها، سبب کاربرد گسترده آن‌ها در سطح جهان شد.

1️⃣ غیر متمرکز بودن

مهم‌ترین ویژگی رمز ارزها، این است که به صورت غیر متمرکز مدیریت می‌شوند. ارزهای دولتی تحت نظر بانک‌ها و دولت‌ها مدیریت می‌شوند. به عبارتی دیگر، ارزهای سنتی توسط مراکز خاصی مدیریت می‌شوند. این در حالی است که رمز ارزها با استفاده از بلاکچین مدیریت و ذخیره می‌شوند. سیستم بلاکچین یک سیستم غیر متمرکز است و با هیچ ارگان یا مرکزی ارتباط ندارد. همین امر سبب افزایش اعتماد مخاطبان و استفاده کنندگان از ارزهای دیجیتال می‌شود؛ زیرا واسطه‌هایی مانند بانک یا مراکز دیگر در انجام معاملات و تراکنش‌ها حذف می‌شوند و انتقال ارز دیجیتال تنها در بستر دیجیتال و بدون دسترسی مراکز خاص انجام می‌شود.

2️⃣ جهانی بودن

از جمله ویژگی‌های بنیادی ارزهای دیجیتال و پول‌های الکترونیکی، جهانی بودن آن‌ها است. استفاده از ارزهای دیجیتال محدودیت جغرافیایی ندارد. برای انتقال ارزهای سنتی با استفاده از حساب‌های بانکی مختلف، چندین روز زمان نیاز است و حتی برخی از کشور‌ها با محدودیت‌هایی در زمینه انتقال پول به کشور‌های دیگر مواجه هستند. این در حالی است که ارزهای دیجیتال در بستر اینترنتی به سرعت منتقل می‌شوند. از سویی دیگر، غیر متمرکز بودن ارزهای دیجیتال سبب می‌شود که واسطه‌هایی مانند بانک‌ها از مسیر انتقال دارایی حذف شوند و سرعت انتقال دارایی و ارز را از چندین روز، تنها به چند دقیقه کاهش داده‌اند.

3️⃣ امنیت بسیار بالا

ارزهای دیجیتال امنیت بسیار بالایی دارند که سبب شده است بسیاری از افراد برای انتقال پول، از انواع ارز دیجیتال استفاده کنند و حتی دارایی‌های خود را به صورت ارز دیجیتال در الگوریتم بلاکچین ذخیره کنند. حساب‌هایی که برای ذخیره رمز ارزها مورد استفاده قرار می‌گیرند، به اطلاعات شخصی نیازی ندارند و اطلاعات مربوطه به آن‌ها، به صورت عدد و حروف ذخیره می‌شود که امکان نفوذ به این حساب‌ها را غیر ممکن کرده است. از سوی دیگر، اطلاعات مربوط به تراکنش‌ها به شکلی در بلاکچین ذخیره می‌شوند که امکان دسترسی به آن‌ها از خارج سیستم غیر ممکن است. سیستم‌های رمزنگاری ارزهای دیجیتال با استفاده از تولید رمز‌های شخصی، تنها دسترسی فرد صاحب حساب را ممکن می‌کنند و نفوذ به حساب بدون رمز یا کلید شخصی غیر ممکن است.

4️⃣ تراکنش‌های غیر قابل برگشت

یکی از ویژگی‌های ارزهای دیجیتال که اطلاع از آن بسیار امر مهمی است، غیرقابل برگشت بودن تراکنش‌های انجام گرفته در بلاکچین است. این ویژگی در برخی از اوقات سبب ایجاد مشکل برای کاربران می‌شود. برخی از افراد به اشتباه تراکنش‌ انجام می‌دهند و به حساب‌های نادرست ارز انتقال می‌دهند. در چنین حالتی، برگشت تراکنش به هیچ عنوان امکان پذیر نیست. دلیل این اتفاق، شیوه ذخیره سازی اطلاعات تراکنش در داخل شبکه بلاکچین است. هنگامی که یک تراکنش صورت می‌گیرد، اطلاعات مربوط به آن در بلاکچین ذخیره می‌شود و از با توجه به اینکه تراکنش‌های ارز دیجیتال به شکل ستونی در بلاکچین ذخیره می‌شوند، امکان دسترسی به اطلاعات مخفی تراکنش و برگشت تراکنش وجود نخواهد داشت. به این ترتیب، افرادی که از ارزهای دیجیتال استفاده می‌کنند باید هنگام انجام تراکنش‌های رمز ارزی نهایت دقت را به خرج دهند.

نتیجه

با ورود ارز دیجیتال به عرصه نقل و انتقالات مالی، بسیاری از مشکلات مربوط به داد و ستد و انتقال دارایی در سطح جهان برطرف شد. با اینکه ارزهای دیجیتال در دهه 90 میلادی پا به عرصه گذاشتند و هدف از آن‌ها تنها انتقال اطلاعات بین بانکی بود، امّا در سال 2009 با معرفی بیت کوین، انقلاب بزرگی در تجارت و داد و ستد جهانی ایجاد کرد. با معرفی بیت کوین و پس از آن کوین‌ها و توکن‌های بیشتر، بسیاری از محدودیت‌های گذشته در زمینه انتقال ارز برداشته شد و امروزه بسیاری از شرکت‌ها و مراکز از ارزهای دیجیتال نیز پشتیبانی می‌کنند. از این رو، آشنایی با ارزهای دیجیتال امری ضروری است و رعایت نکات امنیتی مربوط به استفاده از آن‌ها، اهمیت بسیار بالایی دارد.